Od aktów ściśle terrorystycznych należy odróżnić zwyczajne czyny kryminalne opewnych znamionach terroryzmu, np. obecnie wPolsce anonimowe telefony opodłożeniu materiałów wybuchowych wobiektach użyteczności publ., eksplozje takich ładunków na tle porachunków między gangami przestępczymi czy też zmotywu zemsty lub wcelu zastraszenia urzędników państw. (prokuratorów, sędziów, celników). Do zwalczania terroryzmu oraz quasi-terroryzmu wykorzystuje się we współcz. systemach prawnych: krajowe ustawodawstwo karne, specjalne ustawy antyterrorystyczne (np. RFN, Włochy) oraz konwencje oprac. przez Organizację Międzynar. Lotnictwa Cyw. (ICAO), ONZ iRadę Europy, np.: konwencja tokijska oprzestępstwach iniektórych innych czynach popełnionych na pokładach statków powietrznych (1963), konwencja haska ozwalczaniu bezprawnego zawładnięcia statków powietrznych (1970), konwencja ONZ ozapobieganiu ikaraniu przestępstw przeciwko osobom korzystającym zochrony międzynar., wtym dyplomatom (1973). oradców”(consiglieri) , a na samym dole drabiny znajdują się “żołnierze” (soldati).Szefowie tworzą rodzaj rady – “kopułę”(copola).Na czele całej organizacji stoi capo di tutti capi(“szef wszystkich szefów”).
Znane są mafie: włoskie (sycylijska Cosa Nostra, neapolitańska Cammorra, kalabryjska N’drangheta); amerykańskie nieraz w związkach z włoskimi – La Cosa Nostra; azjatyckie (japońska Yakuza, chińska Triada); południwoamerykańskie (kartele meksykańskie, kolumbijskie – z Cali iMedellín); rosyjskie, białoruskie, czeczeńskie, ormiańskie, ukraińskie – działające samodzielnie czy też w związkach zgrupami zachodnioeuropejskimi.
Z rąk anarchizujących terrorystów zginęło wielu ówczesnych reprezentantów władzy państw., m.in. Aleksander II (1881) , prez. Francji M.Carnot (1884) , premier Hiszpanii C. de Castillo (1887) , cesarzowa austr. Elżbieta (1898) , król wł. Humbert
(1900) , prez. Stanów Zjedn. W. McKinley (1901) , następca tronu austr. Ferdynand i jego żona Zofia (1914).Także w Polsce można się doszukać w niektórych zbrodniczych działaniach znamion terroryzmu , zwł. w zamordowaniu pierwszego prez. G Narutowicza (1922).
Współcześnie terroryzm nabrał nowego charakteru. Od poł. lat 60. liczba aktów terrorystycznych popełnianych przez rządy (tzw. terroryzm państwowy) iprzez pojedyncze osoby lub grupy zaczęła gwałtownie wzrastać. Działania terrorystów były skierowane nie tylko przeciwko przywódcom państw. ipolit., np. A. Moro (1978), ale także zaczęły godzić winne grupy społeczne. Ginęli przedstawiciele sfer finansowych iurzędniczych, m.in. prezes Dresdner Bank J. Ponto, prokurator federalny Niemiec S. Bubach, sportowcy izrael. podczas Igrzysk Olimpijskich wMonachium, przypadkowe osoby wsamolotach iw „samochodach pułapkach” podczas eksplozji podłożonych ładunków wybuchowych. Zjawisko to umiędzynarodowiło się, istnieją ścisłe powiązania między różnymi grupami działającymi wróżnych państwach. Terroryzm stał się jedną zważnych metod walki polit. wielu ugrupowań próbujących rozwiązywać różne problemy społ.-polit., narodowościowe ireligijne. Tradycyjny podział na terroryzm „czerwony” (skrajnie lewicowy) i„czarny” (nacjonalistyczny) już nie wystarcza; wyodrębnia się kilka nurtów terroryzmu: separatystyczno-narodowościowy (IRA wUlsterze, ETA wKraju Basków); anarchistyczno-lewacki („Czerwone Brygady” we Włoszech, Frakcja Czerwonej Armii wNiemczech); skrajnie lewicowy ekstremizm (Tupamaros wUrugwaju, Rewol. Armia Ludu wArgentynie, Jap. Armia Czerwona); neofaszystowski (Wł. Partii Społ. iNowego Ładu we Włoszech); narodowowyzwoleńczy ( palestyńskie ugrupowania polityczno-militarne), Front Wyzwolenia Erytrei, marksist. Kurdyjska Partia Robotn. wTurcji; poza tymi grupami funkcjonują terroryści irańscy ( Modżahedini Ludowi), fundamentaliści muzułm., np. ze Stowarzyszenia Braci Muzułmanów (gł. wEgipcie iAlgierii) oraz grupy działające wAmeryce Łac. ( Sendero Luminosa wPeru ikilka innych wKolumbii, Nikaragui iWenezueli), też chrześc. fundamentaliści, (np. ugrupowanie Przetrwanie świata wUSA), sekta rel. Najwyższa Prawda wJaponii.
Terroryzm uzewnętrznia się wczynach bezprawnych, jak: zawładywanie iuprowadzanie samolotów, uprowadzanie innych środków komunikacji (statków, pociągów, autobusów) wraz zpasażerami wcharakterze zakładników; akty sabotażu gosp., napady, włamania, żądania okupu (w celu pozyskania środków na własną działalność); zamachy na życie (zabójstwa), zdrowie lub wolność przedstawicieli władz, znanych osób ze sfer gosp. oraz osób podlegających ochronie międzynar.; uprowadzanie iprzetrzymywanie wcharakterze zakładników osób pochodzących zinnych państw niż teren działania terrorystów (np. dziennikarzy, duchownych); użycie ładunków wybuchowych, broni automatycznej irakiet wmiejscach publ. (np. na lotnisku Orly wParyżu 1973) iwywołanie przez to szczególnego zagrożenia ludzi postronnych, skażenie materiałami radioaktywnymi lub trującymi terenu, obiektu iśrodków komunikacji pasażerskiej (np. stacja metra wTokio 1995). Większość działań wiąże się zbraniem zakładników. Ma to na celu nasilenie dramatyzmu zdarzenia, zdobycie rozgłosu dla głoszonej idei oraz umocnienie pozycji terrorystów przy pertraktacjach. Terroryzm wiąże się także zhandlem narkotykami, żywym towarem, bronią imateriałami rozszczepialnymi. Dogodne warunki do dalszego rozwoju idziałania organizacji ocharakterze terrorystycznym stwarzają terroryzm bliskowschodni, fundamentalizm muzułm. (dżihad), nacjonalizm postsowiecki, tendencje nacjonalistyczne wbyłej NRD irozpad Jugosławii.
W ramach zorganizowanej przestępczości politycznej wyróżnić można następujące kategorie:
a) organizacje terrorystyczne tj. takie ktore dla osiągnięcia swych celów
dopuszczają się użycie przemocy ;
b) organizacje pacyfistyczne przewidujące w repertuarze stosowanych środków wyłącznie środki perswazyjne oraz nastawinie na walkę parlamentarą i środki nacisku ekonomicznego.Działalność takich organizacji choć w świetle prawa przestępna nie może być uznana za społecznie patologiczną.
Zorganizowana przestępczość polityczna jest zawsze wyrazem konfliktów przenikajacych dane społeczeństwo , a stopień poparcia dla nich ze strony ludności może być traktowany jako wskaźnik natężenia tych konfliktów. Im bowiem szersze kręgi społeczeństwa akceptują cele takich organizacji , tym większy nacisk na państwo w kierunku wprowadzenia postulowanych zmian oraz tym silniejsze środki stosowane przez państwo , które nie chce do takich zmian dopuścić.Odmienny obraz przedstawia i na innym podłoże wyrasta zorganizowana przestępczość ekonomiczna. Bywa ona wprawdzie powiązana z polityką , ale tylko w ten sposób , że wspiera działania korzystne z punktu widzenia własnych interesów.Celem przestępczych organizacji o charakterze ekonomicznym jest zwiększenie nielegalnego zysku .
Wyższą formę zorganizowania wykazuje mafia. Jej nazwa pojawia się po raz pierwszy w1865 r. wdepeszy określającej ją jako zajadłe tajne stowarzyszenie przestępcze. M. Macchiavelli określa ją jako: zakonspirowaną organizację przestępczą opartą na bezwzględnie przestrzeganych zakazach inakazach (nakaz milczenia) zachowania tajemnicy, posłuszeństwa i lojalności wobec szefa; podstawową inieodzowną cechą jej działania jest pozyskanie przedstawicieli sądownictwa, administracji państwowej isamorządowej oraz polityków – korupcją, szantażem iterrorem. Mafia popiera stojące za nią siły polityczne, wymusza od nich korzystne dla siebie decyzje. Pierowowzorem organizacji mafijnych jest mafia
sycylijska , ukształtowana w 2. połowie XIX wieku uzurpując sobie prawo do zastępowania instytucji państwowych.Ludzie związani z mafią włoską opanowali wszystkie struktury władzy na wyspie , a później na znacznym terytorium Włoch i we władzach centralnych.Mafia włoska rozwinęła swoją działalność także i w USA po gwałtownej emigracji zarobkowej Włochów do Ameryki od początku
XX w.Na czele każdej rodziny mafijnej stoi capo (“szef”) mający do dyspozycji “doradców”(consiglieri) , a na samym dole drabiny znajdują się “żołnierze”(soldati).Szefowie tworzą rodzaj rady – “kopułę”(copola).Na czele całej organizacji stoi capo di tutti capi (“szef wszystkich szefów”).
Terroryzm(łac.) , różnie umotywowane ideologicznie , planowane i zorganizownae działania pojedynczych osób lub grup skutkujące naruszeniem porządku prawnego , podjęte w celu wymuszania od władz państwowych lub społeczeństw określonych zachowań i świadczeń , często zaruszające dobra osób postronnych; działania te są realizowane z całą bezwzględnością , za pomocą różnych środków (naciski psych. , przemoc fiz. , użycie broni , ładunków
wybuchowych) w warunkach specjalnie nadanego im rozgłosu i celowo wytworzonego w społeczeństwie lęku. Obecnie istnieje ponad 100 definicji tego zjawiska .Kilkadziesiąt powstało w ramach ONZ , gł.przy próbach określenia terroryzmu międzynarodowego.Należy odróżnić , mimo wspólnego źródłosłowu,
terroryzm od terroru ( aktów terroru); terror to gwałt i przemoc “silniejszych”
organów państwa wobec “słabszych” obywateli , a terroryzm to gwałt i przemoc “słabszych” obywateli wobec “silniejszych” organów państwa.Akty terr-
rorystyczne są uzasadniane różnymi ideami:politycznymi , społecznymi , narodowościowymi i religijnymi, niekiedy niewyraźnymi lub pomieszanymi(np.za-
mach na papieża Jana Pawła II 1981) i mają również przyczynę w psych. anomaliach terrorystów.Sprawcy takich działań bywają zafascynowani reakcjami
społeczeństwa na swoje czyny i charakteryzuje ich pewna teatralność. Zdesperowani i nieodpowiedzialni szukają w przemocy sposobu rozwiązania własnych problemów.
Początki terroryzmu wiążą się z powstaniem w Persji ok. 1090 tajnego stowarzyszenia asasynów i z działalnością Hassan Ben Sabbaha (zw. starcem z gór); członkowie jego sekty , odurzeni haszyszem , musieli zabijać na rozkaz rycerzy krzyżowych.Terroryzmem była też dyktatura jakobinów we Francji (1793-94).W 2 poł.XIX w. , zwłaszcza 1880-1900 , doktryna i ruch anarchizmu stały się punktem wyjścia działalności terrorysycznej , gł. czynów Narodnoj Woli w Rosji.