Zorganizowane grupy przestępcze koncentrują swą działalność głównie na: produkcji, przemycie idystrybucji narkotyków oraz substancji psychotropowych; przemycie i nielegalnym handlu bronią oraz materiałami wybuchowymi i promieniotwórczymi; przemycie i handlu alkoholem, wyrobami tytoniowymi, sprzętem elektronicznym; kradzieżach i nielegalnym obrocie samochodami; uprowadzaniu samochodów ciężarowych zwartościowymi ładunkami; wymuszeniach zużyciem szantażu i przemocy; przestępstwach związanych z handlem żywym towarem, prostytucją; hazardzie; fałszerstwach i kolportażu falsyfikatów środków płatniczych, papierów wartościowych, znaków akcyzy oraz dokumentów legalizujących pochodzenie przemycanych towarów; przemycie i handlu dziełami sztuki; rozbojach przy użyciu broni, przestępstwach motywowanych porachunkami (walki o strefy wpływów, uprowadzenie i zabójstwa na zlecenie); wymuszeniach okupu lub opłat za tzw. ochronę; wyłudzeniach na szkodę banków; oszustwach na szkodę programów rządowych i funduszy międzynarodowych; prowadzeniu nielegalnej działalności gospodarczej; przestępstwach celnych, podatkowych i dewizowych; przestępstwach ekologicznych (w tym wwóz szkodliwych odpadów); naruszeniach praw autorskich (gł. wideo- i fonopiractwo, piractwo komputerowe); handlu ludzkimi organami do przeszczepów; organizowaniu nielegalnych przerzutów cudzoziemców do państw Europy Zachodniej; korupcji urzędników iprzedstawicieli władzy.

Niektóre z tych przestępstw są dokonywane z udziałem skorumpowanych urzędników, a także są związane zinnym, nowym zjawiskiem – „praniem brudnych pieniędzy” ilokowaniem ich wlegalne inwestycje. Takim działaniom mogą towarzyszyć inne jeszcze czyny – utrudnianie i udaremnianie postępowania karnego, przemoc lub groźba bezprawna wobec świadków, przekupstwo funkcjonariuszy publicznych, przemoc lub groźba użycia broni i ładunków wybuchowych. Centralne położenie Polski, gwałtowny rozwój kontaktów międzynarodowych oraz stosunkowo liberalne prawo – ułatwiają współpracę przestępców zróżnych krajów. Polska znalazła się w kręgu zainteresowania międzynarodowych grup przestępczych poszukujących nowych tras przerzutu narkotyków. Działają tu zorganizowane grupy przestępcze złożone z Polaków, obcokrajowców lub o składzie mieszanym; jedne mają znaczenie lokalne lub regionalne, inne zaś działają wcałym kraju ipoza jego granicami, w związkach zwielkimi organizacjami przestępczymi. Przestępczość zorganizowana uzewnętrznia się wróżnych swych formach na terenie Warszawy, Trójmiasta, Szczecina, Śląska, Krakowa, Poznania, Lublina, Opola, Białegostoku, Legnicy, Wrocławia i Zielonej Góry; nie są od niej wolne również drogi publiczne, zwł. trasy przelotowe od i do granic państwa. Przestępczość zorganizowana wdużym stopniu pozostaje nie ujawniona; brak do niej dostępu i w konkretnych przypadkach (np. przy przestępczości gospodarczej) trudno odróżnić transakcje legalne od tych zpogranicza legalności. Skala potencjalnego zagrożenia dopiero się ujawnia, ale proces kształtowania się zorganizowanych struktur przestępczych jest ciągły i osiąga szybszy postęp organizacyjny itechniczny niż worganach ścigania. Typ sprawcy czynnego, zwł. na eksponowanym stanowisku, za pomocą tradycyjnych metod bywa wykrywany tylko wwyjątkowych przypadkach. Badacze tej problematyki wskazują na różne czynniki sprzyjające rozwojowi przestępczości zorganizowanej: społeczno-ekonomiczne, związane z istotą przestępstwa (poszukiwanie wyższych form – bardziej skutecznego działania przestępczego); wynikające znieefektywności funkcjonowania aparatu ścigania ibędące skutkiem opóźnień w przygotowywaniu trafnych rozwiązań prawnych; psychologiczne (poczucie zagrożenia, bezradność policji, prokuratury iwymiaru sprawiedliwości, czyli słabość państwa). Szczególnie groźny charakter tej przestępczości stwarza konieczność stosowania środków nadzwyczajnych ze strony państwa; jej zwalczaniu powinno sprzyjać odpowiednie ustawodawstwo krajowe, możliwość stosowania technicznych środków kontroli przestępców (m.in. podsłuchów istałej inwigilacji), wykorzystywanie instytucji świadka incognito i świadka koronnego, zakupu kontrolowanego, lepsza profilaktyka przy użyciu najnowocześniejszych urządzeń technicznych uniemożliwiających lub utrudniających popełnienie przestępstwa, ściślejsza współpraca operacyjna pomiędzy państwami oraz lepsza koordynacja działań skierowanych zwł. przeciwko grupom oskładzie międzynarodowym. Na potrzebę zacieśnienia współpracy między państwami wskazano w licznych umowach międzypaństwowych, apelach, deklaracjach ikonwencjach, np.w Konwencji ozwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi ipsychotropowymi uchwalonej zinicjatywy ONZ w1988 r. (ratyfikowana przez Polskę w1994 r.); konkretne działania podjęto po podpisaniu układu zSchengen (1985 r.) i traktatu z Maastricht (1993 r.); utworzono grupy robocze (TREVI) mające na celu zacieśnienie współpracy w walce z terroryzmem, radykalizmem, ekstremizmem i przemocą. Ważną rolę do odegrania mają Interpol iEuropejski Urząd Policyjny „Europol”. Niektóre państwa powołały do zwalczania przestępczości zorganizowanej specjalne jednostki (np. włoska DIA – Investigation Antimafia, FBI i DEA w USA, grupy Federalnego Urzędu Kryminalnego wNiemczech, jednostki szybkiego reagowania w Rosji, Biuro do spraw Walki z Przestępczością Zorganizowaną i jego wydziały terenowe – w Polsce).